Odpowiedzialność karna akcjonariuszy i członków rad nadzorczych spółek akcyjnych

Kodeks karny nie przewiduje odpowiedzialności karnej osób prawnych, a także ich organów zbiorowych w myśl zasady societas delinquere non potest. Oznacza to, że nie podlega ocenie prawnokarnej funkcjonowanie co najmniej 8853 walnych zgromadzeń i 8853 rad nadzorczych spółek akcyjnych. Tyle było bowiem spółek akcyjnych w Polsce według GUS w dniu 30 czerwca 2008 r. Czy jednak niemożność dokonania prawnokarnej oceny rady nadzorczej oraz walnego zgromadzenia oznacza także niemożność dokonania prawnokarnej oceny osób stanowiących dany organ spółki akcyjnej? Odpowiedź pozytywna na to pytanie oznaczałaby, że co najmniej 25 559 członków rad nadzorczych spółek akcyjnych i co najmniej 8853 akcjonariuszy nie ponosi odpowiedzialności karnej za skutki swoich działań czy zaniechań. Udzielenie jakiejkolwiek odpowiedzi na to pytanie wymaga jednak uprzedniego rozważenia kwestii podstawowej, a mianowicie: czy działania akcjonariuszy lub członków rady nadzorczej spółki akcyjnej, tj. członków organu kolegialnego osoby prawnej, są czynami w rozumieniu prawa karnego i tym samym stanowią przedmiot oceny prawnokarnej, czy nie? Niniejsza publikacja stanowi próbę odpowiedzi na to pytanie.

Wykaz skrótów.
Wstęp.
Rozdział I
Spółka akcyjna jako osoba prawna.
1. Organy spółki akcyjnej.
1.1. Walne zgromadzenie.
1.2. Rada nadzorcza.
1.3. Zarząd.
2. Akcjonariusz jako uczestnik walnego zgromadzenia.
3. Rada nadzorcza i jej członkowie.
Rozdział II
Udział w działalności organu spółki akcyjnej a zasada odpowiedzialności indywidualnej i osobistej.
1. Uczestnictwo w podejmowaniu uchwał.
1.1. Akcjonariusz.
1.2. Członek rady nadzorczej.
2. Inne formy działania uczestnika organu i zaniechania działania.
2.1. Akcjonariusz.
2.2. Członek rady nadzorczej.
Rozdział III
Odpowiedzialność karna członka rady nadzorczej.
1. Działanie na szkodę spółki (art. 585 k.s.h.).
1.1. Przedmiot ochrony.
1.2. Znamiona strony przedmiotowej.
1.3. Podmiot.
1.4. Znamiona strony podmiotowej.
1.5. Okoliczności wyłączające bezprawność lub winę.
1.6. Formy popełnienia czynu.
1.7. Zbieg przepisów.
1.8. Zagrożenie karne.
2. Przestępstwo podawania nieprawdziwych danych (art. 587 k.s.h.).
2.1. Przedmiot ochrony.
2.2. Znamiona strony przedmiotowej.
2.3. Podmiot.
2.4. Znamiona strony podmiotowej.
2.5. Okoliczności wyłączające bezprawność lub winę.
2.6. Formy popełnienia czynu.
2.7. Zbieg przepisów.
2.8. Zagrożenie karne.
3. Przestępstwo niegospodarności menadżera (art. 296 k.k.).
3.1. Przedmiot ochrony.
3.2. Znamiona strony przedmiotowej.
3.3. Podmiot.
3.4. Znamiona strony podmiotowej.
3.5. Odmiany typu czynu zabronionego.
3.6. Okoliczności wyłączające bezprawność lub winę.
3.7. Formy popełnienia czynu.
3.8. Zbieg przepisów.
3.9. Zagrożenie karne.
3.10. Czynny żal.
4. Przekupstwo menadżerskie (art. 296a k.k.) .
4.1. Przedmiot ochrony.
4.2. Znamiona strony przedmiotowej.
4.2.1. Przekupstwo bierne.
4.3. Podmiot.
4.4. Znamiona strony podmiotowej.
4.5. Okoliczności wyłączające bezprawność lub winę.
4.6. Zbieg przepisów.
4.7. Zagrożenie karne.
4.8. Wypadek mniejszej wagi.
4.9. Typ kwalifikowany przekupstwa menadżerskiego biernego.
4.10. Uchylenie karania.
Rozdział IV
Odpowiedzialność karna akcjonariusza.
1. Przestępstwo niegospodarności menadżera (art. 296 k.k.).
1.1. Znamiona strony przedmiotowej.
1.2. Podmiot.
1.3. Znamiona strony podmiotowej.
1.4. Okoliczności wyłączające bezprawność lub winę.
Bibliografia.